Joods-Portugees
Pom: het feestgerecht van Suriname
Pom is een Surinaamse ovenschotel van geraspte pomtayer, een knolgewas, met kip, ui, tomaat en citrussap. Het gerecht heeft een Joods-Portugese oorsprong en geldt in Suriname als hét feestgerecht: geen verjaardag zonder pom.
Smaak en textuur
Zacht, zurig-zoet van de citrus, hartig van de kip. Geen peper tenzij je die er zelf bij doet.
Prijs op straat, indicatief SRD 100–200
Pomtayer is de knol van een aronskelkachtige plant, verwant aan taro. Geraspt en gebakken wordt hij zacht, licht zurig en enigszins plakkerig, het is die textuur waar pom om draait, en waarom het met niets anders precies zo lukt.
De oorsprong ligt bij de Joods-Portugese gemeenschap die zich vanaf de zeventiende eeuw in Suriname vestigde, onder meer bij Jodensavanne aan de Surinamerivier. Wat begon als een variant op een Europese ovenschotel is met een Surinaamse knol een volledig Surinaams gerecht geworden, en tegenwoordig vooral een Creools gerecht.
Over de precieze herkomst wordt gediscussieerd, en wij kiezen geen kant. De meest genoemde lezing wijst naar de Joods-Portugese gemeenschap bij Jodensavanne, die daar vanaf de zeventiende eeuw aan de Surinamerivier woonde. Anderen wijzen op de Creoolse keuken zelf en op de tayer die hier al werd verbouwd. Wat vaststaat is beperkter: de knol is tropisch, de vorm van de schotel is Europees, en het gerecht bestaat nergens anders.
Hoe pom zich verspreidde, is minder omstreden. Na de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863 en het staatstoezicht dat tot 1873 duurde, trokken veel Creoolse gezinnen naar Paramaribo, en daar werd pom het gerecht van de stedelijke feestdag. Met de migratie naar Nederland vanaf de jaren zestig reisde het mee.
Je eet pom met rijst, of tussen een pistolet als "pom broodje", dat laatste is wat er op verjaardagen en bij begrafenissen wordt rondgedeeld. In Nederland is pomtayer in vrijwel elke toko te koop, meestal bevroren en al geraspt.
Veelgestelde vragen
Wat is pom precies?
Pom is een Surinaamse ovenschotel van geraspte pomtayer (een knolgewas verwant aan taro), kip, ui, tomaat en het sap van zure oranje of citroen. Het wordt in de oven gebakken tot de bovenkant goudbruin is.
Waarom heet het een feestgerecht?
Pom is bewerkelijk, de tayer moet met de hand worden geraspt, en wordt daarom traditioneel voor grotere gezelschappen gemaakt. In Suriname en in de Surinaamse gemeenschap in Nederland staat het op vrijwel elke verjaardag, bruiloft en begrafenis.
Kun je pom in Nederland maken?
Ja. Pomtayer is in Nederland bevroren en geraspt te koop in vrijwel elke toko en in veel supermarkten in de Randstad. Zure oranje is lastiger; een mengsel van sinaasappel- en limoensap komt er dicht bij.
Waar komt pom vandaan?
Dat is betwist, en wij kiezen geen kant. De meest genoemde lezing wijst naar de Joods-Portugese gemeenschap rond Jodensavanne, die zich vanaf de zeventiende eeuw aan de Surinamerivier vestigde; anderen zien vooral de Creoolse keuken en de hier al verbouwde tayer als bron. Zeker is dat pom buiten Suriname en de Surinaamse diaspora niet bestaat.
Wat is pomtayer?
Pomtayer is de knol van een Xanthosoma, een plant uit de aronskelkfamilie die verwant is aan taro. Geraspt en gebakken geeft hij pom zijn licht zurige, plakkerige structuur, en met gewone aardappel of taro krijg je die niet.
Wat eet je bij pom?
Rijst, of een pistolet: het "pom broodje" is wat op verjaardagen wordt rondgedeeld. In een Creools eethuis in Paramaribo kost een portie doorgaans SRD 100 tot SRD 200.