Creools
Moksi alesi: alles in één pan
Moksi alesi is een Surinaams-Creools eenpansgerecht van rijst met kip, gezouten vlees, kouseband en bonen, waarvan de naam in het Sranantongo letterlijk "gemengde rijst" betekent. In een Creools eethuis in Paramaribo kost een bord doorgaans SRD 90 tot SRD 180.
Smaak en textuur
Vol en zout, met de zoete rand van kokosmelk. Vaak wat vetter dan je verwacht.
Prijs op straat, indicatief SRD 90–180
Moksi alesi is het gerecht dat je maakt als je moet koken voor wie er die dag is. Alles gaat in één pan: rijst, kip, zoutvlees of gerookte kip, kouseband, bruine bonen of blackeye peas, en kokosmelk.
Het gerecht heeft zijn oorsprong in de plantagekeuken, waar van weinig veel gemaakt moest worden, en dat zie je terug in de rol van zout vlees en gedroogde bonen. Tegenwoordig is het gewoon zondagseten.
Concreter: op de plantages bestond het eten van tot slaaf gemaakte mensen uit rantsoenen rijst en gezouten vis of vlees, aangevuld met wat op een eigen kostgrondje kon groeien. Eén pan op één vuur, en alles wat er die dag was erin, dat is de vorm die is gebleven, ook nu de aanleiding is verdwenen. De kokosmelk en de blackeye peas verwijzen naar West-Afrika, de naam naar het Sranantongo dat op diezelfde plantages ontstond.
Na de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863, en na het staatstoezicht dat tot 1873 duurde, trok een groot deel van de Creoolse bevolking naar Paramaribo. Moksi alesi ging mee de stad in, naar de eethuizen en de warme afdeling van de markt, waar een bord nu SRD 90 tot SRD 180 kost.
Elke familie maakt hem anders, en dat is geen cliché maar een echte discussie: met of zonder kokosmelk, bruine bonen of blackeye, en of de kouseband erin gaat of ernaast komt.
Veelgestelde vragen
Wat betekent moksi alesi?
Moksi alesi betekent letterlijk "gemengde rijst" in het Sranantongo, de Surinaamse omgangstaal. Het beschrijft precies wat het is: rijst met alles erdoorheen, uit één pan.
Wat zit er in moksi alesi?
Rijst met kip, gezouten of gerookt vlees, kouseband en bruine bonen of blackeye peas, vaak met kokosmelk. De precieze samenstelling verschilt per familie.
Waar komt moksi alesi vandaan?
Uit de plantagekeuken van Suriname, waar tot slaaf gemaakte mensen van rantsoenrijst, gezouten vlees of vis en zelf verbouwde groente één pan maakten. De naam is Sranantongo, en na de afschaffing van de slavernij in 1863 ging het gerecht mee de stad in.
Is moksi alesi vegetarisch te krijgen?
Zelden kant-en-klaar: het zoutvlees of de gerookte kip is juist de smaakbasis. Een versie met kokosmelk, blackeye peas en kouseband kan wel, maar vraag er in een Creools eethuis expliciet naar. Petjil, voor SRD 50 tot SRD 120, is in Paramaribo de makkelijkere vegetarische bestelling.
Wat eet je bij moksi alesi?
Meestal niets: het is een compleet bord van rijst, vlees en groente uit één pan, voor SRD 90 tot SRD 180. Er komt hooguit sambal of een lepel zuur bij.