Commewijne · koffie, suiker, citrus, bananen
Alliance: negen plantages samengevoegd tot één suikeronderneming
Alliance in Commewijne ontstond in 1829 toen de Schot Adam Cameron twee uitgeputte koffieplantages samenvoegde en op suiker overging; in 1863 werden er 502 mensen vrijverklaard, en tussen 1873 en 1929 werkten er 2.016 Hindostaanse en 2.136 Javaanse contractarbeiders.
Controleer dit Deze pagina is samengesteld uit gepubliceerde bronnen en is nog niet ter plaatse geverifieerd. Wie namen, jaartallen of eigendomsgeschiedenis beter weet: laat het ons weten, dan passen we het aan met bronvermelding.
De oudste bouwstenen van Alliance zijn Lodewijksburg, rond 1744 aangelegd door Charles Godefroij, en Sporksgift, uit 1752 van John MacNeill. Beide waren koffieplantages en beide waren aan het begin van de negentiende eeuw uitgeput. De Schot Adam Cameron kocht ze en voegde ze in 1829 samen onder de naam Alliance. Tegen 1860 waren het er negen.
Cameron schakelde over op suiker en zette er stoomtechniek op. Hij begon met 212 tot slaaf gemaakte mensen. Tegen de afschaffing van de slavernij was Alliance de grootste van de streek geworden: op 1 juli 1863 werden hier 502 mensen vrijverklaard, toen onder eigenaar Hugh Wright. Dat is het hoogste gedocumenteerde aantal van de plantages op deze site.
Daarna kwam de contractarbeid, en ook die op grote schaal: tussen 1873 en 1929 werkten er 2.016 Hindostaanse en 2.136 Javaanse contractarbeiders. Het ging er niet vreedzaam aan toe. In 1879 kwamen Hindostaanse contractarbeiders op Alliance en op De Resolutie in opstand, de eerste gedocumenteerde opstanden van Hindostaanse contractarbeiders in Suriname.
In 1894 besloeg de onderneming 1.860 hectare met 662 arbeiders, goed voor 760.000 kilo vacuümsuiker en 74.233 liter rum. De staat kocht Alliance in 1953 voor 200.000 gulden, in totaal 5.749 akkers; het was na Mariënburg de op een na laatste suikeronderneming van Suriname. Vanaf 1973 ging het verder als Staatsbedrijf Alliance en werd er overgestapt op citrus en bananen.
Alliance is vandaag geen ruïne maar een dorp, met een school, een krachtcentrale en een veerverbinding. Van de suikerfabriek resten de fundamenten en één gebroken stoomketel, plus een gemetselde gewelftrap van het voormalige hospitaal. In de houten huizen wonen nakomelingen van Javaanse contractarbeiders. Op 18 augustus 2024 liep het dorp onder water na een dambreuk.
Veelgestelde vragen
Hoeveel mensen werden er in 1863 op Alliance vrijverklaard?
Vijfhonderdtwee. Alliance was toen eigendom van Hugh Wright en was met negen samengevoegde plantages de grootste onderneming van de streek. Adam Cameron was er rond 1829 begonnen met 212 tot slaaf gemaakte mensen.
Wat gebeurde er in 1879 op Alliance?
Hindostaanse contractarbeiders kwamen in 1879 in opstand op Alliance en op plantage De Resolutie. Het gelden als de eerste opstanden van Hindostaanse contractarbeiders in Suriname, zes jaar na de aankomst van het eerste schip in 1873.
Kun je Alliance bezoeken?
Ja, per boot. Er is een veerverbinding met Alkmaar aan de overkant van de Commewijnerivier, en meerdere aanbieders varen er langs op een plantagetour. Alliance is een bewoond dorp met citrusaanplant, geen museum; bezoekers gaan meestal per tractor de boomgaarden in.