Commewijne · koffie, suiker, cacao, citrus
Dordrecht: 152 mensen vrij, met achternamen op B, E en S
Op plantage Dordrecht aan de Surinamerivier werden op 1 juli 1863 152 mensen vrijverklaard, en hun nieuwe achternamen beginnen vrijwel allemaal met een B, een E of een S: de initialen van de drie eigenaars Brakke, Evertsz en Van Sypesteyn.
Controleer dit Deze pagina is samengesteld uit gepubliceerde bronnen en is nog niet ter plaatse geverifieerd. Wie namen, jaartallen of eigendomsgeschiedenis beter weet: laat het ons weten, dan passen we het aan met bronvermelding.
De grond werd in 1735 uitgegeven aan Willem Gerard van Meel; rond 1745 kwam een deel in handen van Pieter van der Werff uit Dordrecht, waaraan de plantage haar naam dankt. Er werd koffie verbouwd tot 1828. Toen de grond daarvoor uitgeput raakte, werd er een kanaal gegraven en een suikerfabriek gebouwd, en draaide Dordrecht van 1828 tot 1889 op suiker. Daarna volgden cacao en bananen, en na een plantenziekte opnieuw koffie en sinaasappels.
Op 1 juli 1863 werden hier 152 mensen vrijverklaard. Wie die lijst leest, ziet meteen iets: de nieuwe achternamen beginnen bijna allemaal met een B, een E of een S, naar de eigenaars Brakke, Evertsz en Van Sypesteyn. Zo werkte de naamgeving van 1863 op veel plantages: mensen kregen een naam toegewezen die de eigenaar leesbaar maakte. De regel is niet absoluut, er staan ook namen als Zelvel op de lijst.
Uit de emancipatiestukken is bijvoorbeeld het dossier van Lena Marianna Bradlof te lichten, slavennaam Lena, 56 jaar, hospitaalkokkin, wonend op Dordrecht in het district Beneden Suriname, onder borderel PL055, met als eigenaars Carel Daniel Brakke, Johanna Catharina Roijer en Cornelis Ascanius van Sijpesteijn. Zo concreet worden deze registers.
Na de emancipatie werkten er 614 Hindostaanse en 1.083 Javaanse contractarbeiders. Het herenhuis werd na 1863 afgebroken, over de Surinamerivier gevaren en in Paramaribo opnieuw opgebouwd als sociëteitsgebouw aan het huidige Onafhankelijkheidsplein.
Van koloniaal erfgoed is op Dordrecht veel minder bewaard dan op Frederiksdorp of Peperpot. Het terrein wordt nu bebouwd: Baitali Group en FIRM Engineering leggen er de Dordt Marine Support Base aan voor de offshore olie- en gasindustrie, met een kade van 550 meter en een terrein van 240 hectare, operationeel vanaf het derde kwartaal van 2026. Wie hier iets van de plantage wil zien, is laat.
Veelgestelde vragen
Waarom beginnen de achternamen van Dordrecht met B, E of S?
Omdat de plantage in 1863 drie eigenaars had: Brakke, Evertsz en Van Sypesteyn. De 152 mensen die op 1 juli 1863 werden vrijverklaard kregen achternamen die met die initialen begonnen. De regel is niet volledig sluitend, er staan ook namen als Zelvel op de emancipatielijst.
Hoeveel contractarbeiders werkten er op Dordrecht?
Zeshonderdveertien Hindostaanse en 1.083 Javaanse contractarbeiders. De bronnen geven geen periode bij die totalen, dus lees ze als cumulatief. Beide groepen zijn te zoeken in de immigratieregisters van het Nationaal Archief, waarin per persoon de plantage staat vermeld.
Is er nog iets te zien op Dordrecht?
Weinig. Er is duidelijk minder koloniaal erfgoed bewaard dan op Frederiksdorp of Peperpot, en het herenhuis werd na 1863 afgebroken en in Paramaribo herbouwd. Sinds 2025 wordt het terrein ontwikkeld tot de Dordt Marine Support Base, met een kade van 550 meter, operationeel vanaf het derde kwartaal van 2026.