Commewijne · koffie, katoen, cacao, bananen
Reynsdorp, nu Bakkie: waar maar vijf mensen werden vrijverklaard
Reynsdorp aan de Warappakreek, sinds het begin van de twintigste eeuw beter bekend als het dorp Bakkie, was een koffieplantage van rond de honderd tot slaaf gemaakte mensen; bij de emancipatie van 1863 lag de productie stil en werden er maar vijf mensen vrijverklaard.
Controleer dit Deze pagina is samengesteld uit gepubliceerde bronnen en is nog niet ter plaatse geverifieerd. Wie namen, jaartallen of eigendomsgeschiedenis beter weet: laat het ons weten, dan passen we het aan met bronvermelding.
Nicolaas Reijnsdorp, die rond 1730 in Suriname aankwam en al eigenaar was van buurplantage Fortuin, kreeg de grond in 1744 toegewezen. Het werd koffie, in 1793 met katoen erbij, op duizend akkers. Er werkten gemiddeld zo’n honderd tot slaaf gemaakte mensen; rond 1830 waren het er 112.
De emancipatie van 1863 leverde hier een uitzonderlijke uitkomst op. Reynsdorp diende geen borderel in omdat de plantage geen tot slaaf gemaakte mensen op eigen naam had staan: de mensen die er woonden, hoorden administratief bij plantage ’t Fortuin. Er werden op Reynsdorp maar vijf mensen vrijverklaard, met de achternamen Delaan, Direcks, Latour, Meerwijk en Reynsdorp. Wie een van die vier zeldzame namen draagt, heeft een heel korte lijst om door te werken.
De plantage werd in 1886 geveild en de productie kwam weer op gang; in 1903 kwam er een Cultuuronderneming Reynsdorp. Rond de eeuwwisseling verkavelde de overheid het terrein in kleine landbouwpercelen voor Hindostaanse en Javaanse arbeiders die hun contract hadden uitgediend. Zo ontstond het dorp Bakkie. De bronnen geven 1902 of 1912 voor die aankoop door de overheid; in 1913 woonden er al meer dan 900 mensen.
Bakkie is nu een dorp van ongeveer 450 inwoners: bij de telling van 2012 waren dat er 447, van wie 216 Hindostaans en 200 Javaans. Er staan nog oude sluizen en gebouwen van de plantage, en er is Museum Bakkie, een privaat plantagemuseum met prenten, kaarten en objecten, waaronder een brandmerk en een kromboei. Het museum wordt gerund door Bas Spek en Marsha Mormon, zelf een nakomeling van de plantage.
Veelgestelde vragen
Zijn Reynsdorp en Bakkie dezelfde plek?
Ja. Reynsdorp is de plantagenaam, uitgegeven in 1744 aan Nicolaas Reijnsdorp; Bakkie is de naam van het dorp dat er aan het begin van de twintigste eeuw ontstond toen de overheid het terrein verkavelde voor voormalige contractarbeiders.
Waarom werden er in 1863 maar vijf mensen vrijverklaard op Reynsdorp?
Omdat Reynsdorp geen borderel indiende: de plantage had geen tot slaaf gemaakte mensen op eigen naam staan. De mensen die er woonden, hoorden administratief bij plantage ’t Fortuin. De vijf die hier wel werden vrijverklaard kregen de namen Delaan, Direcks, Latour, Meerwijk en Reynsdorp.
Kun je Bakkie bezoeken?
Ja, maar alleen over water. Vanuit Paramaribo neem je een bus van ongeveer een uur naar Mon Trésor en dan vijf minuten de boot, of je vaart in 75 minuten vanaf Leonsberg. Museum Bakkie vraagt vanaf 10 euro voor een rondleiding en organiseert enkele keren per week een dagtrip.