Commewijne · suiker, cacao
Zorg en Hoop: waar Janey Tetary werd doodgeschoten
Zorg en Hoop aan de Beneden-Commewijne, aangelegd in 1747, is de plantage waar Hindostaanse contractarbeiders op 24 september 1884 in opstand kwamen en waar de vierentwintigjarige Janey Tetary op 26 september van dichtbij in het achterhoofd werd geschoten.
Controleer dit Deze pagina is samengesteld uit gepubliceerde bronnen en is nog niet ter plaatse geverifieerd. Wie namen, jaartallen of eigendomsgeschiedenis beter weet: laat het ons weten, dan passen we het aan met bronvermelding.
Let eerst op de naam. Er waren in Suriname minstens vier plantages Zorg en Hoop: een suikerplantage aan de Beneden-Commewijne, een katoenplantage aan de Matapicakreek, een indigoplantage bij het Kanaal van Poelepantje in het huidige Paramaribo en een houtgrond aan de Boven-Saramacca. De Paramaribose wijk en het vliegveld Zorg en Hoop danken hun naam aan die indigoplantage, niet aan deze. Deze pagina gaat over de plantage in Commewijne.
Zorg en Hoop werd in 1747 uitgegeven aan Samuel Paulus Pichot en ging na diens dood in 1763 over op het Fonds J.S. van de Poll. Er werd suikerriet verbouwd; in 1884 kochten John C. Pearson en James Grearson de plantage samen met buurplantage Picardië en gingen zij over op cacao. Voor de emancipatie werkten er 235 tot slaaf gemaakte mensen.
In september 1884, midden in de wereldwijde suikercrisis, werd er op de lonen gekort en het werk verzwaard. Op 24 september kwamen de Hindostaanse contractarbeiders onder leiding van Challoo Ramjanee in opstand en werd de blanke opzichter Arthur Robert Knott aangevallen. Het leger greep in. Zeven arbeiders werden gedood.
Op 26 september escaleerde het opnieuw. Ramjanee vroeg Janey Tetary, vierentwintig jaar oud en moeder, om de vrouwen te organiseren tegen een gewapende militaire aanval onder leiding van eerste luitenant W.H. van Pesch. Zij werd van dichtbij in het achterhoofd geschoten en was op slag dood. Drie weken eerder was op plantage Zoelen een vergelijkbare opstand neergeslagen.
Van de plantage zelf, die tot ongeveer 1900 bestond, is op de grond niets aanwijsbaars bewaard, en wij hebben de precieze ligging niet kunnen vaststellen; de coördinaten hierboven zijn een benadering van het stuk Beneden-Commewijne waar zij lag. Janey Tetary heeft wel een standbeeld gekregen, op de hoek van de Grote Combéweg in Paramaribo.
Veelgestelde vragen
Wie was Janey Tetary?
Janey Tetary (1856-1884) was een Hindostaanse contractarbeidster op plantage Zorg en Hoop in Commewijne. Zij organiseerde de vrouwen tijdens de opstand van september 1884 en werd op 26 september van dichtbij in het achterhoofd geschoten. Haar standbeeld staat op de hoek van de Grote Combéweg in Paramaribo.
Wat gebeurde er in 1884 op Zorg en Hoop?
Op 24 september 1884 kwamen de Hindostaanse contractarbeiders onder leiding van Challoo Ramjanee in opstand tegen loonkortingen en werd opzichter Arthur Robert Knott aangevallen. Het leger sloeg de opstand neer en zeven arbeiders werden gedood, onder wie op 26 september Janey Tetary.
Is dit dezelfde Zorg en Hoop als de wijk in Paramaribo?
Nee. Suriname had minstens vier plantages Zorg en Hoop. De wijk en het vliegveld in Paramaribo, in gebruik sinds oktober 1952, zijn genoemd naar een indigoplantage bij het Kanaal van Poelepantje. Deze pagina gaat over de suikerplantage aan de Beneden-Commewijne.